این روزها جملهای هیجانانگیز در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود: «تا سال آینده، گوشیهای تلفن همراه بدون نیاز به اینترنت داخلی، مستقیماً به اینترنت جهانی وصل خواهند شد.» تصور اینکه بدون خرید مودمهای گرانقیمت استارلینک و تنها با همین گوشی توی جیبمان به اینترنت آزاد وصل شویم، رویایی شیرین است. اما آیا این ادعا از نظر فنی چقدر به واقعیت نزدیک است؟ آیا واقعاً سال آینده میتوانیم سیمکارتهای فعلی را دور بیندازیم؟
در این یادداشت، فارغ از هیاهوی رسانهای، با زبان علم و مهندسی بررسی میکنیم که چرا این ادعا، آمیختهای از واقعیت و اغراق است.
تکنولوژی Direct to Cell چیست؟ (بخش واقعی ماجرا)
بله، اصل تکنولوژی وجود دارد. شرکت اسپیسایکس (SpaceX) با پروژه Direct to Cell، نسل جدیدی از ماهوارههای استارلینک را به فضا فرستاده که نقش «دکلهای مخابراتی در فضا» را بازی میکنند. شاهکار مهندسی اینجاست که گوشیهای هوشمند معمولی (هر گوشی که 4G/LTE داشته باشد) بدون نیاز به هیچ سختافزار اضافی، میتوانند سیگنال این ماهوارهها را شناسایی کنند. تا اینجای کار، خبرها درست است.
اما چرا آن ادعای «اینترنت پرسرعت برای همه» نادرست است؟ به سه دلیل فنی و غیرقابل انکار:
۱. گلوگاه پهنای باند: قیف باریک در برابر سیل جمعیت
بزرگترین سوءتفاهم در مورد این تکنولوژی، تصور سرعت آن است. هر ماهواره استارلینک منطقهای به وسعت چند صد کیلومتر (یک Cell) را پوشش میدهد. پهنای باند کل اختصاص داده شده به این سلول، تنها چیزی بین ۲ تا ۱۸ مگابیت بر ثانیه است.
دقت کنید! این سرعت برای یک نفر نیست؛ بلکه باید بین تمام کاربران آن منطقه تقسیم شود. اگر در یک شهر شلوغ، فقط ۱۰۰۰ نفر بخواهند همزمان وصل شوند، سرعت عملاً به صفر میرسد. به همین دلیل، این سرویس برای پیام متنی (Text) و مواقع اضطراری طراحی شده، نه برای اینستاگرام، یوتیوب یا دانلود فایل.
۲. فیزیک امواج و مشکل سقفها (Indoor Coverage)
قوانین فیزیک با کسی تعارف ندارند. سیگنالهای LTE که از فاصله ۵۵۰ کیلومتری (مدار زمین) میتابند، «بودجه لینک» (Link Budget) محدودی دارند. دکلهای مخابراتی روی زمین، از فاصله نزدیک و با زاویه افقی امواج را میفرستند که از پنجرهها عبور میکند. اما ماهواره از بالا میتابد. بتن، آرماتورهای فلزی سقف و دیوارهای چندلایه ساختمانهای شهری، مثل یک قفس فارادی عمل کرده و سیگنال را میکشند.
شرکت T-Mobile (شریک تجاری استارلینک) صراحتاً اعلام کرده که این سرویس برای پوشش فضای باز (Outdoor) و نقاط کور جادهای است. بنابراین، روی مبل خانهتان، احتمالاً هیچ سیگنالی دریافت نخواهید کرد مگر اینکه به پشتبام بروید!
۳. واقعیتِ زمانبندی (Timeline)
نقشه راه رسمی استارلینک نشان میدهد که اولویت اول آنها در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، تثبیت سرویس پیامک (SMS) است. سرویس دیتا (Data) و مکالمه صوتی در فازهای بعدی و با محدودیتهای ذکر شده فعال خواهد شد. پس اینکه «سال آینده» ناگهان همه چیز تغییر کند، با واقعیت اجرایی پروژه همخوانی ندارد.
پس کِی منتظر اینترنت کامل باشیم؟
اگر منظورتان اینترنتی است که بتوانید با آن ویدیو ببینید و جایگزین وایفای خانه شود، پاسخ صادقانه این است: احتمالاً هرگز! (حداقل با تکنولوژی فعلی گوشیها). این تکنولوژی ذاتاً برای «پوشش اضطراری» و «پر کردن نقاط کور» طراحی شده است. اما اگر منظورتان یک اینترنت دیتای معمولی (برای مرور وب ساده) در فضای باز است، باید تا سالهای ۲۰۲۷ تا ۲۰۲۸ صبر کرد تا تعداد ماهوارههای نسل جدید به حد نصاب برسد و پهنای باند شبکه افزایش یابد.
جمعبندی: نوشدارو یا چسب زخم؟
تکنولوژی Direct to Cell یک انقلاب بزرگ برای ایمنی و ارتباطات اضطراری است. اینکه در کویر، کوهستان یا وسط دریا، گوشی شما آنتن داشته باشد، شگفتانگیز است.
اما ادعای جایگزینی آن با اینترنت خانگی یا دیتای موبایل شهری، یک خیال باطل است. این تکنولوژی قرار است «نقاط کور» را پر کند، نه اینکه جایگزین فیبر نوری و دکلهای پرقدرت زمینی شود. بنابراین، فعلاً روی اینترنت ماهوارهای مستقیم به عنوان راه فرار از کندی اینترنت حساب باز نکنید؛ دستکم نه به این زودی و نه با این کیفیت.
